Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi 2025, Clt. 19(54) 39-56
Okulsuz Toplum’un Söylemsel ve Tematik Analizi: Kelime Frekansı Temelli Bir Çalışma
ss. 39 - 56
Yayın Tarihi: Ocak 07, 2026 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
Bu çalışma, Ivan Illich’in Okulsuz Toplum (Deschooling Society, 1971) adlı eserinin ilk iki bölümünü nicel metin analiz yöntemleriyle sistematik biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Metnin kavramsal yapısını, söylemsel örgüsünü ve tematik yoğunluklarını ortaya koymak amacıyla kelime frekansı analizleri, Kavram Kullanım Yoğunluğu (KKY) ölçümleri, n-gram modellemeleri ve kavram birlikte görünme ağı (co-occurrence network) teknikleri kullanılmıştır. Analizler, Illich’in söyleminin belirgin biçimde iki temel eksen etrafında örgülendiğini göstermektedir: Birincisi, Kurumsal Eleştiri kapsamında okul, kurum ve kontrol gibi kavramlar aracılığıyla modern eğitim sisteminin yapısal ve ideolojik sorunlarının eleştirilmesi; ikincisi ise Özgür Öğrenme Vizyonu kapsamında öğrenme, özgürlük ve ağ kavramları aracılığıyla önerilen alternatif öğrenme modellerinin vurgulanmasıdır. Kavram birlikte görünme ağı analizi ve merkeziyet ölçümleri (derece, arasındalık ve yakınlık) metindeki kavramlar arasındaki ilişkilerin yapısal önemini ortaya koymuş, özellikle okul ve öğrenme kavramlarının hem metnin eleştirel hem de çözüm odaklı bileşenlerini birbirine bağlayan kritik köprüler olduğunu göstermiştir. Ayrıca trigram ve tekrar eden retorik öbeklerin analizi, Illich’in argümantasyon stratejisinin metin boyunca tutarlılık ve vurgulu bir retorik ile desteklendiğini ortaya koymuştur. Bu yöntemsel yaklaşım, metnin sadece içeriksel olarak değil, aynı zamanda yapısal ve dilsel örgüsü bakımından da anlaşılmasını sağlamaktadır. Sonuç olarak bu çalışma eğitim felsefesi literatürüne nicel ve veri temelli bir katkı sunmayı hedeflemekte; Illich’in eleştirel ve çözüm odaklı söyleminin yapısal olarak nasıl örgütlendiğini, kavramsal kümeler ve ağ temelli analizler ışığında görünür hâle getirmektedir. Bulgular, klasik eğitim metinlerinin analizi için şeffaf, tekrarlanabilir ve metodolojik açıdan sağlam bir çerçeve sunmaktadır ve gelecekteki araştırmaların eğitim metinlerinde hem nicel hem nitel analizleri entegre ederek yürütülmesine zemin hazırlamaktadır.
Anahtar kelimeler: Ivan Illich; okulsuz toplum; metin madenciliği; kelime özellikleri; kavram birlikte görünme ağı; eğitim formülü
APA 7th edition
Gecgel, H. (2025). Okulsuz Toplum’un Söylemsel ve Tematik Analizi: Kelime Frekansı Temelli Bir Çalışma. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 19(54), 39-56.
Harvard
Gecgel, H. (2025). Okulsuz Toplum’un Söylemsel ve Tematik Analizi: Kelime Frekansı Temelli Bir Çalışma. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 19(54), pp. 39-56.
Chicago 16th edition
Gecgel, Hulusi (2025). "Okulsuz Toplum’un Söylemsel ve Tematik Analizi: Kelime Frekansı Temelli Bir Çalışma". Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi 19 (54):39-56.
Akyüz, E. (2019). İvan Illich’in okulsuz toplum modelinde bir iktidar aracı olarak okul [Yüksek lisans tezi, Isparta Bilim Üniversitesi]. https://acikerisim.ibu.edu.tr/items/7a5e7e20-5fc4-4fd7-b5e8-8888b8e301cf
Bartlett, L. (2020). Education in a post-pandemic world: Lessons from Illich and deschooling. Journal of Critical Pedagogy, 11(2), 45–61.
Bruno Jofré, M., & Zaldívar, P. (2012). Illich and the critique of institutional schooling: From metaphors to educational thought. Studies in Philosophy and Education, 31(2), 123–140.
Can, A., & Ozan, B. (2024). Uluslararası Liderlikte Mükemmellik Arayışı Dergisi. https://www.lmad.elayayincilik.com/wp-content/uploads/2024/06/2-Ivan-Illich-Okulsuz-Topluma-Dogru-mu.pdf
Freire, P. (2000). Pedagogy of the oppressed (30th anniversary ed.). Continuum.
Goodman, P. (1964). Compulsory mis-education. Horizon Press.
Gao, R., et al. (2023). Automatic assessment of text-based responses in higher education: A systematic review. arXiv.
Illich, I. (2006). Okulsuz toplum (C. Öner, Çev.). Oda Yayınları. (Orijinal çalışma 1971).
Holt, J. (1964). How children fail. Pitman Publishing.
Kantarcı Bingöl, M., & Aybar, H. (2021). Eğitimde öğrenme ağları ve özgürleştirici pedagojiler. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(2), 45–62.
Katz, A., Shakir, U., & Chambers, B. (2023). The utility of large language models & generative AI for education research. arXiv.
Lamba, M., & Madhusudhan, M. (2024). Network text analysis. ResearchGate.
MAXQDA. (2024). MAXQDA 2024 [Bilgisayar yazılımı]. VERBI Software.
McLaughlin, J. E., et al. (2022). An introduction to text analytics for educators. PMC.
Nielbo, K. L. (2024). Quantitative text analysis (QTA). Changeiskey.org.
Odacıoğlu, Z., & Barut, M. (2019). Metin madenciliği ve retorik stratejiler: Eğitim metinlerinde uygulamalar. Journal of Educational Research, 12(1), 77–95.
Reimer, E. (1971). School is dead: Alternatives in education. Random House.
Reid, J. W., et al. (2024). A scoping review of epistemic network analysis in education. Springer.
Rodgers, T. S. (2017). Quantitative approaches to text analysis in education research. Educational Researcher, 46(6), 333–345.
Saqr, M. (2022). Temporal networks in collaborative learning: A case study. Wiley.
Tan, A. (2019). Modern eğitim eleştirisinde İvan Illich ve toplumsal güç ilişkileri. Eğitim Bilimleri Dergisi, 41(1), 55–72.
Zaldívar, P. (2011). Ivan Illich’s educational thought and its methodological implications. Educational Philosophy and Theory, 43(9), 1015–1029.
Zaldívar, P. (2012). Deschooling revisited: The impact of Illich on contemporary education. Journal of Educational Change, 13(3), 345–367.
Zaldívar, P. (2015). Beyond the school: Illich and the critique of institutional education. International Review of Education, 61(2), 159–178.
