Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi 2025, Clt. 19(54) 23-38
ss. 23 - 38
Yayın Tarihi: Ocak 07, 2026 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
Bu araştırmanın amacı, Eğitime Erken Eğitimle Başla Projesi kapsamında yayımlanan hikâye kitaplarında değerlerin nasıl temsil edildiğini incelemektir. Değerler, bireylerin davranışlarını yönlendiren ve toplumsal yaşamın düzenlenmesine katkı sağlayan temel ilkeler olup, erken çocukluk döneminde kazanılan değerlerin kalıcılığı çocuklara sunulan öğrenme deneyimleriyle yakından ilişkilidir. Kitaplar, erken çocukluk eğitiminde değerlerin aktarımında, çocukların değerleri öğrenmesinde ve içselleştirmesinde sıkça başvurulan eğitim materyallerindendir. Hikâye kitaplarındaki kahramanlar, çocukların soyut değerleri somutlaştırabilmesine, özdeşim kurabilmesine, model alarak öğrenebilmesine katkı sağladığından değerler öğretiminde önemli yer tutmaktadır. Bu araştırma, nitel durum çalışması deseniyle yürütülmüş ve çalışma grubunu Eğitime Erken Eğitimle Başla Projesi kapsamında yayımlanan 36 hikâye kitabı oluşturmuştur. Verilerin analizinde 2024 Okul Öncesi Eğitim Programı’nda yer alan 12 temel değer esas alınmış; kitaplar bu değerlere ilişkin tutum ve davranışların yansıtılışı açısından değerlendirilmiştir. Betimsel analiz sonuçları, hikâyelerde özellikle dostluk ve yardımseverlik değerlerine sıkça yer verildiğini, bazı değerlere ise hiç değinilmediğini göstermektedir. Bulgular, kitapların değerler eğitimi açısından önemli bir potansiyel taşıdığını; ancak değerlerin bütüncül biçimde ele alınabilmesi için materyallerde tüm değerlere dengeli biçimde yer verilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Anahtar kelimeler: Değerler, Değerler Eğitimi, Hikâye Kitapları, Okul Öncesi Eğitim, Eğitime Erken Eğitimle Başla Projesi
APA 7th edition
Dogan, S.A. (2025). Hikâye Kitaplarında Değerlerin Temsili: Eğitime Erken Eğitimle Başla Projesi Örneği. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 19(54), 23-38.
Harvard
Dogan, S. (2025). Hikâye Kitaplarında Değerlerin Temsili: Eğitime Erken Eğitimle Başla Projesi Örneği. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 19(54), pp. 23-38.
Chicago 16th edition
Dogan, Selda Ata (2025). "Hikâye Kitaplarında Değerlerin Temsili: Eğitime Erken Eğitimle Başla Projesi Örneği". Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi 19 (54):23-38.
Akpınar, H., & Türkoğlu, B. (2025). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıflarındaki etkinliklerde ve okudukları hikâye kitaplarında yer verilen değerlere ilişkin görüşleri. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(42), 476-518. https://doi.org/10.29228/INESJOURNAL.80485
Akto, A., & Akto, S. (2017). Okul öncesi değerler eğitiminde kullanılan yöntem ve teknikler (nitel bir araştırma). e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi/Journal of Oriental Scientific Research, 9(2), 1074-1095.
Aydın, M. Z. (2012). Ailede ahlak eğitimi. Timaş Yayınları.
Aydın, İ., & Öksüz, A. (2021). Çocuk kitaplarının değerler eğitimi açısından incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 25(12), 579-619. https://doi.org/10.29000/rumelide.1036589
Bacanlı, H. (2017). Değer bilinçlendirme yaklaşımı. Çizgi Kitabevi.
Bağcı, E. (2013). Çocuk edebiyatı ürünleriyle çocuklar için yazılmış eserlerin değerler eğitimi bağlamında karşılaştırılması [Yüksek lisans tezi]. Celal Bayar Üniversitesi, Manisa.
Betawi, I. A. (2019). Away from home: psychological well-being of Syrian children at Azraq refugee camp in Jordan. Early Child Development and Care, 189(5), 846-854. https://doi.org/10.1080/03004430.2017.1345895
Bıkmaz Bilgen, Ö., & Doğan, N. (2017). Puanlayıcılar arası güvenirlik belirleme tekniklerinin karşılaştırılması. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 8(1), 63–78. https://doi.org/10.21031/epod.294847
Bulach, C. R., & Butler J. D. (2002). The occurence of behaviors associated with sixteen character values. Journal of Humanistic Counseling, Education and Development, 41(2), 200-214.
Chaitanya, M. (2017). Value based education and methods, strategies, approaches to impart it in education. International Journal of Research Culture Society, 1(5), 6-10.
Court, D. & Rosental, E. (2007). Values embodied in children’s literature used in early childhood education in Israeli state schools. Early Childhood Education Journal, 34(6), 407-414.
Çibik, B. (2017). Âşık Yalınayak’ın Şiirlerinde değerler eğitimi: Dil, kültür kimlik [Yüksek lisans tezi]. Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas.
Dedeoğlu, H., İnce, N. B., & Ulusoy Ünlü, A. (2021). Türkiye’de yayımlanmış resimli çocuk kitapları üzerine kültürel bir analiz. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(2), 561-576. https://doi.org/10.16916/aded.852848
Demiryürek, G. (2022). COVID-19 pandemisinde değerler eğitimi: Millî Eğitim Bakanlığının hazırladığı “arkadaş” kitapları örneği. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 287-298.
Dereli-İman, E. (2014). Değerler eğitimi programının 5-6 yaş çocukların sosyal gelişimine etkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 14(1), 249-268.
Dilek, A. (2017). Feridun Oral’ın resimli hikâye kitaplarındaki değerlerin incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 15(33), 61-86.
Dirican, R., & Dağlıoğlu, H. E. (2014). 3-6 yaş grubu çocuklarına yönelik yayımlanan resimli hikâye kitaplarının bazı temel değerler açısından incelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 3(2), 44-69. https://doi.org/10.30703/CIJE.321341
Eğitime Erken Eğitimle Başla (2024). Hikâye kitapları. https://erkencocuklukegitimi.org/hikaye-kitaplari
Ekşi, H. (2003). Temel insanî değerlerin kazandırılmasında bir yaklaşım: Karakter eğitimi programları. Değerler Eğitimi Dergisi, 1(1), 79-96.
Ertekin, B. D., & Çamlıbel-Çakmak, Ö. (2021). Okul öncesi çocuklarına yönelik hazırlanan çeviri hikâye kitaplarının belirli değerler açısından incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(3), 1641-1689. https://doi.org/10.29299/kefad.1055454
Fichter, J. (2006). Sosyoloji nedir. (Çev. Nilgün Çelebi). Anı Yayıncılık.
Gökçek, B. S. (2007). 5–6 yaş çocukları için hazırlanan karakter eğitimi programının etkisinin incelenmesi [Doktora tezi]. Marmara üniversitesi, İstanbul.
Gönen, M., Katrancı, M., Uygun, M., & Uçuş, Ş. (2011). İlköğretim birinci kademe öğrencilerine yönelik çocuk kitaplarının, içerik, resimleme ve fiziksel özellikleri açısından incelenmesi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 36(160), 250-266.
Gönen, M., & Veziroğlu, M. (2019). Çocuk edebiyatının genel hedefleri. Gönen, M. (Ed.), Erken Çocukluk Döneminde Çocuk Edebiyatı (1-12). Eğiten Kitap.
Gunnar, M. R., & Barr, R. G. (1998). Stress, early brain development and behavior. Infants and Young Children, 11(1), 1-14.
Gülay-Ogelman, H., & Erten-Sarıkaya, H. (2015). Okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin değerler eğitimi konusundaki görüşleri: Denizli ili örneği. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29, 81-100.
Güneş, F. P. (2018). Değerler eğitimi etkinliklerinin okul öncesi dönem 5 yaş çocuklarının değer algıları ve sosyal-duygusal gelişimleri üzerine etkisi [Yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.
Karakaş, H. (2015). Değerler eğitimi etkinliklerinin okul öncesi öğretmenlerine göre değerlendirilmesi: Nitel bir çalışma, Dünden Bugüne Türkiye'de Beceri, Ahlak ve Değerler Eğitimi Uluslararası Sempozyumu, (16-18 Nisan), Bartın.
Katılmış, A., Ekşi, H., & Öztürk, C. (2011). Efficiency of social studies integrated character education program. Educational Sciences: Theory and Practice, 11(2), 854-859.
Kazancı-Gül, M. (2018). 5-6 yaş grubu çocuklar için Türkçe yazılmış resimli çocuk kitaplarında değerler analizi [Yüksek lisans tezi]. Okan Üniversitesi, İstanbul.
Kozikoğlu, İ. (2018). Okul öncesi öğretmenlerinin değerler eğitimine ilişkin tutum ve görüşlerinin incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7(4), 2698-2720.
Kuloğlu, A., Yaşar, Z., & Özer, M. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin değerler eğitimiyle ilgili görüşleri. Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 43, 171-186. https://doi.org/10.33418/ataunikkefd.868479
Kuzu, K. (2015). Okul öncesi öğretmenlerinin değerler eğitimi hakkındaki görüşleri ve bu görüşlerin sınıf içi uygulamalara yansıması [Yüksek lisans tezi]. Uludağ Üniversitesi, Bursa.
Kuzu-Jafarı, K., & Demirel, M. (2019). Okul öncesi öğretmenlerin değerler eğitimi hakkındaki görüşleri. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 4(1), 13-35.
MacNaughton, G., & Hughes, P. (2007). Teaching respect for cultural diversity in Australian early childhood programs: A challenge for professional learning. Journal of Early Childhood Research, 5(2), 189–204. https://doi.org/10.1177/1476718X07076729
MEB, (2024). Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim Programı. Temel Eğitim Genel Müdürlüğü, Ankara.
Norton, D., & Norton, S. (2007). Through the eyes of a child: An introduction to children’s literature (7nd ed.). Pearson Publication.
Özer, G. (2024). Erken çocukluk döneminde karakter eğitimi. A. Yıldırım (Ed.), Erken Çocuklukta Karakter ve Değer Eğitimi içinde. (ss. 176-202). Pegem Akademi.
Öztürk, Ü., & Buldur, A. (2022). Resimli çocuk kitaplarının içerdikleri değerler açısından incelenmesi: Tokat Bebek ve Çocuk Kütüphanesi örneği. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 13(6), 14-27. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1146157
Pekdoğan, S., & Korkmaz, H. İ. (2017). Okul öncesi eğitime devam eden 5-6 yaş çocuklarına verilen değerler eğitimine ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(37), 59-72.
Polat, Ö., Otrar, M., Sezer, T., Kurtuluş Küçükoğlu, E., Aydın, E., Atış Akyol, N., Tunç, E. B., Yüksel, M., & Ekşi, H. (2024). 36-72 aylık çocuklar için değerler bataryasının geliştirilmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 22(48), 309-348. https://doi.org/10.34234/ded.1500390
Purba, R. I., Putri, R. S., Purwanto, A., Yanthy, E., Setiawan, S. T., & Pramono, R. (2020). Developing social and emotional skills through character education in late early childhoods in an SPK school. International Journal of Advanced Science and Technology, 29(06), 5266-5278.
Rokeach, M., & Regan J. (1980). The role of values in the counseling situation. The Personnel and Guidance Journal, 58(9), 576-582. https://doi.org/10.1002/j.21644918.1980.tb00454.x
Sapsağlam, Ö., & Ömeroğlu, E. (2016). Examining the effect of social values education program being applied to nursery school students upon acquiring social skills. Educational Research and Reviews, 11(13), 1262-1271.
Schaefer, M. P. (2012). Determining methods for teaching character education in elementary schools [PhD thesis]. Northcentral University, Arizona.
Smeda, N., Dakich, E., & Sharda, N. (2014) The effectiveness of digital storytelling in the classrooms: A comprehensive study. Smart Learning Environments, 11(9), Article No. 6. https://doi.org/10.1186/s40561-014-0006-3
Sönmez, M., & Yorulmaz, B. (2022). Göç temalı resimli çocuk kitaplarına yönelik bir değer analiz çalışması. Asya Studies-Academic Social Studies / Akademik Sosyal Araştırmalar, 6(22), 13-28. https://doi.org/10.31455/asya.1142260
Stewart-Burrison, L. (2014). Effect of character education on student behavior in kindergarten [Doctoral dissertation]. Walden University, Minnesota.
Şata, M. (2020). Nitel araştırma yaklaşımları. E. Oğuz (Ed.), Eğitimde Araştırma Yöntemleri içinde (ss. 99-118). Eğiten Kitap.
Tarkoçin, S., Berktaş, D. ve Uyanık-Balat, G. (2013). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf içi etkinliklerde çocuklarla olan iletişimlerinde kullandıkları değerlerin incelenmesi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 3(2), 37-49.
Thompson, M. (2011). Developing moral values in children: observations from a preschool. IFE PsychologIA, 19(2), 394-411. https://doi.org/10.4314/ifep.v19i2.69584
Tuğrul, B., & Feyman, N. (2006). Okul öncesi çocukları için hazırlanmış resimli öykü kitaplarında kullanılan temalar. II. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu Bildiri Kitabı, 287-392.
Türk, İ. (2009). Değerler eğitiminde saygı [Yüksek lisans tezi]. Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat.
Türk Dil Kurumu (2025). Türk Dil Kurumu Sözlükleri. https://sozluk.gov.tr/
Türkoğlu, B. (2023). Engeli olan çocuklar için kapsayıcı erken çocukluk eğitimi projesi: Öykü kitaplarındaki değerlerin incelenmesi. Millî Eğitim, 52(240), 3113-3138. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1161793
Türkoğlu, B. (2024). Erken çocukluk eğitiminde kalite ve erişimin arttırılması projesi hikâye kitaplarının Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı’nda yer alan değerler açısından incelenmesi [Tam Metin]. 17. Uluslararası Sosyal Beşeri ve Eğitim Bilimleri Kongresi, İstanbul, Güven Plus Grup A.Ş. Yayınları.
Ulusoy, K. (2021). Karakter, değerler ve ahlak eğitimi (2. Baskı). Pegem Akademi.
Uzmen, S., & Mağden, D. (2022). Okulöncesi eğitim kurumlarına devam eden altı yaş çocuklarının prososyal davranışlarının resimli çocuk kitapları ile desteklenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(1), 193-212.
Uzun, M., & Köse, A. (2017). Okul öncesi eğitimde değerler eğitiminin uygulanmasına yönelik öğretmen görüşleri. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(23), 305-338.
Üner, E. (2011). Okul öncesi eğitim programındaki 36-72 aylık çocuklara farklılıklara saygı eğitimi kazandırmanın öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi]. Erciyes Üniversitesi, Kayseri.
Üstündağ, A. (2017). 8-10 yaş çocuklarına yönelik çocuk kitaplarının değerler açısından incelenmesi. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 62, 1-10.
Yazar, T., & Erkuş, S. (2013). Okul öncesi öğretmenlerinin okul öncesi eğitim programındaki değerler eğitimine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2013) 196-211
Yin, R. K. (2014). Case study research: Design and methods (5th ed.). Sage Publications.
Yuvacı, Z. (2013). Okulöncesi değer eğitimi uygulayan okullardan seçilen değerlerin ve etkinliklerin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya.