Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi 2025, Clt. 19(54) 1-22
Çokkültürlü Uyum Sınıfında Öğretmen Olmak: Bir Olgubilim Araştırması
ss. 1 - 22
Yayın Tarihi: Ocak 07, 2026 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de 2019 yılından itibaren dil yetersizliği olan yabancı uyruklu öğrencileri desteklemek amacıyla kurulan uyum sınıflarında eğitim veren uyum sınıfı öğretmenlerinin çokkültürlü sınıf ortamındaki deneyimlerinden yola çıkarak uyum sınıfında öğretmen olmayı nasıl tanımladıklarını ortaya koymaktır. Marmara bölgesinde küçük bir ilde gerçekleştirilen araştırmada 7 uyum sınıfı öğretmeni ve 1 okul idarecisi aracılığıyla veriler toplanmıştır. Veriler derinlemesine görüşme tekniği, odak grup görüşmesi, gözlem ve doküman analizi aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde Moustakas’ ın fenomenolojik araştırmalar için tasarladığı veri analiz tekniği kullanılmıştır. Elde edilen bulgulardan hareketle uyum sınıfı öğretmenlerinin farklı kültürlerin bir araya toplandığı sınıflarda öğretmenlik yapmaktan memnuniyet duydukları, öğrenciler arasında kurulan kardeşlik bağı sayesinde manevi bir tatmin yaşadıkları, etnik farklılıklara saygı duymaya başladıkları sonucuna varılmıştır. Öğretmenlerin farklı kültürlerden öğrencilerine kendi kültürlerini tanıtabildikleri için kendilerini kültür elçisi olarak tanımladıkları aynı zamanda da öğrencilerinin kültürlerinden etkilenerek farklı kültürlere ilgi duydukları belirlenmiştir. Öğretmenlerin sınıflarda ağırlıklı olarak Arap kültürünün egemen olması karşısında kendilerini zaman zaman göçmen gibi hissettikleri, öğrencilerin kendi aralarında Arapça konuşma eğilimi göstermelerinin mesleki anlamda kendilerini zorladığı aktarılan deneyimler aracılığıyla tespit edilmiştir. Uyum sınıfı öğretmenlerinin farklı milletlerden farklı becerilerde farklı seviyelerde olan öğrencilerine yönelik farklılaştırılmış öğretim teknikleri kullandıkları ve bu deneyimleri neticesinde ise mesleklerini kaynaştırma veya birleştirilmiş sınıf öğretmeni olarak tanımladıkları sonucuna varılmıştır.
Anahtar kelimeler: Uyum Sınıfı, Çokkültürlü Sınıf, PİKTES, PİCTES, Yabancı Öğrenci
APA 7th edition
Evran, S., & Eryaman, M.Y. (2025). Çokkültürlü Uyum Sınıfında Öğretmen Olmak: Bir Olgubilim Araştırması. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 19(54), 1-22.
Harvard
Evran, S. and Eryaman, M. (2025). Çokkültürlü Uyum Sınıfında Öğretmen Olmak: Bir Olgubilim Araştırması. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 19(54), pp. 1-22.
Chicago 16th edition
Evran, Sumeyye and Mustafa Yunus Eryaman (2025). "Çokkültürlü Uyum Sınıfında Öğretmen Olmak: Bir Olgubilim Araştırması". Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi 19 (54):1-22.
Bahadır, Ö. (2016). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin çokkültürlülük ve çokkültürlü eğitim algılarının değerlendirilmesi: Kocaeli örneği [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi.
Banks, J. A. (2010). Multicultural education: characteristics and goals. J. A. Banks ve C.A. Mcgee- Banks (Eds.), Multicultural education: issues and perspectives (5. Baskı). Abd: John Wiley &Sons.
Banks, J. A. (2013). The construction and historical development of multicultural education 1962–2012. Theory İnto Practice, 52(1), 73-82. https://doi.org/10.1080/00405841.2013.795444
Bozan, M. A. (2022). Uyum sınıflarındaki göçmen öğrencilerin Türkçedeki sesletim sorunlarının giderilmesinde eğitsel oyunların etkisi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
Bozan, M. A. ve Çelik, A. (2021). Mülteci eğitiminde uyum sınıflarına yönelik bir değerlendirme. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(2), 317–332.
Byram, M. and Risager, K. (1999). Language teachers, politics and culture. Clevedon Press, UK: Multilingual Matters.
Can, M. and Karacan, M. (2024). Educational problems faced by Turkish language teachers working in adaptation classes in primary schools and suggestions for solutions. Journal of Elementary Education: Theory and Practice, 2(1), 75–108.
Creswell, J. W. (2020). Eğitim araştırmaları (3. Baskı). (H. Ekşi, Çev.). Edam. (Orijinal eser 2012’ de yayımlandı).
Çalışır, M. (2021). Uyum sınıfları hakkında öğretmen görüşleri [Bildiri sunumu]. ERPA International Congresses on Education, Sakarya.
Demir Başaran, S. (2020). Suriyeli mülteci öğrencilerin öğretmeni olmak: öğretmenlerin okul deneyimleri. Eğitim ve Bilim , 46 (206), 331- 354. https://doi.org/10.15390/EB.2020.9182
Doyumğaç, İ. (2022). The problems encountered by instructors of turkish as a foreign language in class management and solution suggestion. Journal of Children’s Literature and Education, 5(2), 179–200.
Ersoy, F. (2019). Fenomenoloji. Saban, A. ve Ersoy, A (Eds.), Eğitimde nitel araştırma desenleri (s. 81-139). Anı Yayıncılık.
Eryılmaz, M. A. ve Yıldız, M. (2024). Türkçe öğreticilerinin uyum sınıflarında Türkçe dersinde yaşadıkları sorunlar ve çözüm önerileri: Bir durum çalışması. Sınıf Öğretmenliği Araştırmaları Dergisi, 4(1), 50–67.
Evran, S., Riedler, M. ve Eryaman, M.Y. (2020). geçici eğitim merkezlerinde görev yapan Suriyeli ve Türk sınıf öğretmenlerinin öğretmenlik deneyimleri üzerine bir yaşam öyküsü araştırması. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(32), 220-248. https://doi.org/10.29329/mjer.2020.258.12.
Genç, S. Z. (2016). Eğitim sürecinde aile okul ve toplum. Pegem Akademi.
GİB. (2024, Ekim). Türkiye’de geçici koruma. https://www.goc.gov.tr/turkiye-.
Günay, C. and Akcan, E. (2025). Problems faced by pıktes teachers in life science classes and suggested solutions. International Journal of Turkish Education Sciences, 13(2), 895-928. https://doi.org/10.46778/goputeb.1636512
Güner, F. (2017). Çokkültürlülük ve eğitim: çokkültürlü eğitim. S.Z. Genç (Eds.), Değişen değerler ve yeni eğitim paradigması (s. 45-72). Pegem Akademi.
Hüseyin, E. (2020). Piktes projesinde görev alan Türkçe öğreticilerinin görüşlerine göre uyum sınıflarındaki öğrencilere Türkçe öğretiminin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Erciyes Üniversitesi.
İçel, K., Ocak, G. ve Akkaş Baysal, E. (2024). Farklı uyruklardan öğrencilerin uyum sınıfında bireysel ve kültürel farklılıklardan kaynaklanan sorunları hakkındaki öğretmen görüşleri. Eğitim ve Bilim, 49(218), 1-22. https://doi.org/10.15390/EB.2024.12536
Kanat, A. (2022). Uyum sınıflarında Türkçe öğretimi üzerine öğretmen ve öğrenci görüşleri. Pearson Journal of Social Sciences and Humanities, 7(18), 74–90. https://doi.org/10.46872/pj.497
Kapat, S. ve Şahin, S. (2021). Türkçe öğreticileri ve okul yöneticilerinin Suriyeli öğrenciler için açılan uyum sınıfı uygulamasına ilişkin görüşleri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (25), 169–194. https://doi.org/10.29000/rumelide.1032424
Karacabey, M. F., Ozdere, M. ve Bozkus, K. (2019). Öğretmenlerin çokkültürlü eğitime yönelik tutumları. Avrupa Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8 (1), 383-393. https://doi.org/10.12973/eu-jer.8.1.383.
Lincoln, Y. S. ve Guba, E. G. (1985). Establishing trustworthiness. Naturalistic İnquiry, 289(331), 289-327. https://doi.org/10.1016/0147-1767(85)90062-8
MEB. (2019). Yabancı öğrenciler uyum sınıfları genelgesi (Genelge No: 2019/15). https://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/2022.pdf
MEB. (2025). Yabancı öğrenciler uyum sınıfları genelgesi (Genelge No: 2025/62). https://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/2286.pdf
Moustakas, C. (1994). Phenomenological research methods. Sage Publications.
Okuç, T. (2022). Millî Eğitim Bakanlığı genelgelerinden hareketle yabancı öğrencilere Türkçe öğretimine yönelik uyum sınıflarının temel değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Türkoloji Araştırmaları ve İncelemeleri Dergisi, 7(1), 22–32.
PİKTES. (2024, Ekim). Hakkımızda https://piktes.gov.tr/cms/Home/Hakkimizda
Podadera, M. d. C. M. and González-Jimenez, A. J. (2023). Teachers’ perceptions of ımmigrant students and families: a qualitative study. Sustainability, 15(16), 12632. https://doi.org/10.3390/su151612632
Roxas, K. (2011). Creating communities: working with refugee students in classrooms. Democracy & Education, 19(2), Article 5. https://doi.org/10.65214/2164-7992.1020
Turan, Ö. (2024). Evaluation of turkish language teaching within the scope of piktes in line with instructor views: bursa province example. International Journal of Excellent Leadership (IJEL), 4(1), 63–77.
Ulukuş, M. Y. (2023). PİKTES projesinin Türkiye’deki Suriyelilerin entegrasyonuna etkisi: Antalya örneği. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(3), 481- 496. https://doi.org/10.30692/sisad.1358917
Üstün, A. and Alimcan, D. (2021). Suriyeli çocukların türk eğitim sistemine entegrasyonunun desteklenmesi projesi’ne (piktes) yönelik öğretmenlerin görüşleri. Journal Of Social, Humanities and Administrative Sciences, 7(36), 65-179.
Wang, Y., Many, J. and Krumenaker, L. (2008). Understanding the experiences and needs of mainstream teachers of ESL students: Reflections from a secondary social studies teacher. TESL Canada Journal, 25(2), 66–84.
Wei, L. Ve Chen, Y. (2022). A narrative ınquiry into an esl teacher’s professional development: problems and recommendations. International Journal of English Language Education, 10(2), 1-18.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. baskı). Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, T. ve Nurlu, M. (2022). Uyum sınıflarında kullanılan ders kitaplarındaki kelime sıklıklarının incelenmesi. Academic Social Resources Journal, 7(33), 16–24.
